Όταν η ζωή σου γίνεται δημόσιο θέαμα

 Η ντροπή, τα media και η δύναμη της επανεκκίνησης

Υπάρχουν ιστορίες που δεν ανήκουν μόνο στο παρελθόν τους.  Αντιθέτως, επιστρέφουν ξανά και ξανά, κάθε φορά που η κοινωνία βρίσκει νέους τρόπους να εκθέτει, να κρίνει και να καταδικάζει ανθρώπους δημόσια.

 Η Μόνικα Λεβίνσκι είναι μία από αυτές τις ιστορίες.

Στο δοκίμιό της “Shame and Survival” (Vanity Fair, 2014), δεν επαναφέρει απλώς ένα γνωστό σκάνδαλο της δεκαετίας του ’90. Περιγράφει κάτι πολύ πιο διαχρονικό: τι σημαίνει να γίνεσαι σύμβολο ντροπής σε παγκόσμια κλίμακα και πώς μπορεί ένας άνθρωπος να ξαναχτίσει τον εαυτό του μέσα από τα συντρίμμια της δημόσιας ταπείνωσης.

Αυτό το κείμενο δεν αφορά μόνο τη Λεβίνσκι. Αφορά μια εποχή όπου η ντροπή έγινε δημόσιο θέαμα. Το σκάνδαλο στο οποίο ενεπλάκη η Μόνικα Λεβίνσκι γρήγορα έγινε κάτι μεγαλύτερο από την ίδια. Δεν αντιμετωπίστηκε ως ένας άνθρωπος μέσα σε μια σύνθετη προσωπική και πολιτική ιστορία, αλλά ως “σύμβολο”.

Και εκεί αλλάζει όλο το παιχνίδι.
Όταν ένας άνθρωπος γίνεται σύμβολο, παύει να φαίνεται ως άνθρωπος. Η ιστορία του δεν του ανήκει πια. Την παίρνουν τα media, το κοινό, τα σχόλια, η εικόνα που φτιάχνει ο κόσμος. 

Η Λεβίνσκι περιγράφει ακριβώς αυτό: μια στιγμή όπου δεν ήταν πια ένα άτομο με εμπειρίες, λάθη και συναισθήματα, αλλά μια εικόνα πάνω στην οποία οι άλλοι έβαζαν τις δικές τους ιδέες, προκαταλήψεις και στερεότυπα.

Η Μόνικα Λεβίνσκι έζησε κάτι που σήμερα θα ονομάζαμε μαζικό cyberbullying, πριν καν υπάρξει ο όρος.

Πίσω από κάθε δημόσιο “σκάνδαλο” υπάρχει ένας άνθρωπος που προσπαθεί να συνεχίσει να ζει. Όταν η κοινωνία σε βλέπει μόνο μέσα από ένα γεγονός, είναι δύσκολο να πιστέψεις ότι υπάρχει κάτι πέρα από αυτό.

Αν συνέβαινε σήμερα, δεν θα ήταν απλώς τηλεοπτικό γεγονός. Θα ήταν viral.

Σήμερα υπάρχει:

• άμεση διάδοση πληροφοριών
• ανώνυμα σχόλια
• αλγόριθμοι που ενισχύουν την ένταση και την οργή
• “δικαστήρια” κοινής γνώμης σε πραγματικό χρόνο

Το αποτέλεσμα είναι ότι η δημόσια ντροπή δεν είναι πια σπάνιο φαινόμενο. Είναι καθημερινός μηχανισμός.

Και κάθε άνθρωπος με ένα κινητό μπορεί, συνειδητά ή ασυνείδητα, να συμμετέχει σε αυτή τη διαδικασία.

Το πιο σημαντικό κομμάτι της ιστορίας της Λεβίνσκι δεν είναι το παρελθόν της, αλλά η απόφαση να ξαναπάρει τον έλεγχο της αφήγησής της.

Στο “Shame and Survival” δεν προσπαθεί να σβήσει την ιστορία της. Προσπαθεί να την επαναπλαισιώσει.

Και εδώ υπάρχει μια κρίσιμη αλήθεια:

Δεν μπορούμε πάντα να αλλάξουμε αυτό που μας συνέβη.

Μπορούμε όμως να αλλάξουμε τη σχέση μας με αυτό.

Η Λεβίνσκι στράφηκε τελικά σε δράσεις ενάντια στον δημόσιο διασυρμό και τον διαδικτυακό εκφοβισμό. Δεν διέγραψε το παρελθόν της  το μετέτρεψε σε νόημα και δράση.

 Τι σημαίνει αυτό για εμάς σήμερα

Η ιστορία της δεν είναι εξαίρεση. Είναι καθρέφτης.

Κάθε φορά που συμμετέχουμε σε έναν κύκλο χλευασμού, κάθε φορά που αναπαράγουμε μια ιστορία χωρίς να βλέπουμε τον άνθρωπο πίσω από αυτήν, επαναλαμβάνουμε τον ίδιο μηχανισμό.

Και κάθε φορά που επιλέγουμε να δούμε πέρα από την ταμπέλα, δημιουργούμε χώρο για κάτι διαφορετικό: κατανόηση αντί για καταδίκη.

Η Μόνικα Λεβίνσκι δεν μας δείχνει μόνο πώς επιβιώνει κανείς από τη δημόσια ταπείνωση. Μας δείχνει και κάτι πιο δύσκολο: ότι η αξία ενός ανθρώπου δεν χωράει σε μια στιγμή της ζωής του  όσο δημόσια κι αν αυτή έγινε.

Και αυτό είναι ίσως το πιο σημαντικό μάθημα της εποχής μας.

Νότα Θεοδωρίδου

Διαπιστευμένη Coach & Mentor (EMCC Practitioner) με πάνω από 350 ώρες εμπειρίας. Βοηθώ ανθρώπους να καταλάβουν βαθύτερα τον εαυτό τους, να ενδυναμώσουν τις σχέσεις τους και να ζήσουν με περισσότερη αλήθεια και αυτοπεποίθηση. Θα χαρώ να σε δω και στο Instagram 

Σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 57 ΑΚ, του Ν 2121/1993 περί πνευματικής ιδιοκτησίας, απαγορεύεται η αναδημοσίευση, η αναπαραγωγή, ολική, μερική ή περιληπτική ή κατά παράφραση ή διασκευή απόδοση του περιεχομένου του παρόντος web site με οποιονδήποτε τρόπο, ηλεκτρονικό, μηχανικό, φωτοτυπικό, ηχογράφησης ή άλλο, χωρίς προηγούμενη γραπτή άδεια του εκδότη.