Πένθος που επιμένει: Όταν η απώλεια της μητέρας δεν έχει ακόμα καταλαγιάσει

Η απώλεια της μητέρας αποτελεί μία από τις πιο βαθιές ψυχικές εμπειρίες στη ζωή ενός ανθρώπου. Ακόμη κι όταν έχουν περάσει χρόνια, το πένθος δεν ακολουθεί γραμμική πορεία ούτε λήγει σε συγκεκριμένη ημερομηνία.  Ανεξάρτητα από τη φύση της σχέσης με τη μητέρα, είτε η σχέση ήταν πολύ στενή είτε χαρακτηριζόταν από δυσκολίες και συναισθηματικές αντιφάσεις, η απώλειά της μπορεί να αφήσει έντονο συναισθηματικό αποτύπωμα.

Η μητέρα είναι ο άνθρωπος που μας επιβεβαιώνει την ύπαρξή μας πριν ακόμα γεννηθούμε. Όταν φεύγει, χάνεται εκείνος που μας γνώριζε από την πρώτη μας ανάσα και θυμόταν όλη μας τη διαδρομή. Γι' αυτό και η απώλεια αυτή μας κάνει να νιώθουμε ξαφνικά απροστάτευτοι, σαν παιδιά, ανεξάρτητα από την ηλικία μας. Όταν χάνεις τη μητέρα σου, δεν χάνεις μόνο το παρελθόν σου, χάνεις τον καθρέφτη σου. Για δεκαετίες ήσουν, πριν από οτιδήποτε άλλο, η κόρη ή ο γιος της μητέρας σου. Ήταν ένας τίτλος που κουβαλούσες χωρίς καν να το σκέφτεσαι. Όταν αυτή η ιδιότητα αφαιρείται, η ρίζα ξεγυμνώνεται. Συνειδητοποιείς ξαφνικά ότι δεν υπάρχει πια κανείς μπροστά από εσένα για να σε προστατεύει, και έρχεσαι για πρώτη φορά αντιμέτωπος/η με το πέρασμα του χρόνου και τη δική σου θνητότητα. 

Στην επιφάνεια, το πένθος αφορά την απώλεια της μητέρας. Σε βαθύτερο επίπεδο όμως, μπορεί να αφορά πολλά περισσότερα:

• την αίσθηση ασφάλειας που συνδεόταν με εκείνη,
• την οικογενειακή ρίζα που αρχίζει να λείπει,
• ανείπωτες κουβέντες ή σχέσεις που έμειναν ανολοκλήρωτες,
• την ίδια την επίγνωση της θνητότητας.

Το πένθος που επιμένει στα χρόνια δεν είναι αδυναμία. Είναι ο χρόνος που χρειάζεται η ψυχή για να μάθει να περπατάει χωρίς το πρώτο της στήριγμα.

Αυτή η διαδρομή έχει δύο σιωπηλούς συντρόφους που σπάνια τους κατονομάζουμε: την ενοχή και τον θυμό. Ψάχνουμε συχνά στις αναμνήσεις να βρούμε τι δεν κάναμε σωστά, λες και η τέλεια φροντίδα θα μπορούσε ποτέ να νικήσει τον θάνατο. Και μαζί, έρχεται ένας θυμός βουβός με τη ζωή, με τις συνθήκες, μερικές φορές ακόμα και με την ίδια που έφυγε και μας άφησε μόνους. Αυτά τα συναισθήματα δεν σε κάνουν κακό άνθρωπο. Σε κάνουν άνθρωπο. Η ενοχή είναι απλώς η αγάπη μας που έχασε τον δρόμο της και μεταμφιέστηκε σε τιμωρία.

Μας έμαθαν ότι ο σκοπός του πένθους είναι να ξεπεράσουμε την απώλεια. Τη μητέρα σου, όμως, δεν την ξεπερνάς ποτέ.   Τους ανθρώπους που αγαπάμε βαθιά, τους κουβαλάμε πάντα μαζί μας. Η σύνδεση δεν χάνεται απλώς αλλάζει μορφή μέσα από μικρές καθημερινές εικόνες: από το τηλέφωνο που περιμένεις να χτυπήσει, από την άδεια πολυθρόνα, από τα σταυρόλεξα με τα γυαλιά της πάνω στο κομοδίνο, από την ενυδατική της κρέμα που μένει στη θέση της, και σταδιακά αυτή η σύνδεση φωλιάζει μέσα σου. Γίνεται η εσωτερική φωνή σου, ο τρόπος που χαϊδεύεις τα παιδιά σου, οι αξίες που υπερασπίζεσαι. Δεν πενθείς επειδή την ξέχασες· πενθείς γιατί προσπαθείς να συνηθίσεις τη νέα της θέση: μέσα στην ίδια σου την καρδιά.

Η συνέχιση της ζωής δεν είναι προδοσία της αγάπης. Είναι ο τρόπος με τον οποίο η αγάπη βρίσκει νέο χώρο να υπάρξει. Η μητέρα σου δεν εξαφανίζεται από τη ζωή σου επειδή ο πόνος αρχίζει να μαλακώνει. Αντίθετα, συνεχίζει να υπάρχει μέσα στη μνήμη, στις αξίες και στη διαδρομή μιας ζωής που συνεχίζεται.

Σημείωση:

Το παρόν άρθρο έχει σκοπό την ενθάρρυνση, τον προσωπικό αναστοχασμό και την υποστήριξη στην καθημερινότητα. Το coaching εστιάζει στη διαχείριση της ζωής στο παρόν και στο μέλλον, στη διαδικασία του πώς προχωράμε, πώς χτίζουμε το επόμενο βήμα μας και πώς ανταποκρινόμαστε στις αλλαγές της ζωής. Ανάμεσα σε αυτές τις αλλαγές, η απώλεια αποτελεί μία από τις πιο βαθιές και καθοριστικές εμπειρίες που μπορεί να βιώσει ένας άνθρωπος.

Με αφορμή συζητήσεις με ανθρώπους που συχνά νιώθουν «κολλημένοι» στο παρελθόν, το άρθρο αυτό προσεγγίζει το πένθος της μητέρας όχι ως μια κατάσταση που χρειάζεται να θεραπευτεί, αλλά ως μια διαδικασία επαναπροσδιορισμού της προσωπικής ταυτότητας.

Αν το πένθος συνοδεύεται από κατάθλιψη, έντονη δυσλειτουργικότητα ή βαθύ και επίμονο ψυχικό πόνο, η υποστήριξη από έναν εξειδικευμένο ψυχοθεραπευτή είναι απαραίτητη και ιδιαίτερα πολύτιμη.

Νότα Θεοδωρίδου

Διαπιστευμένη Coach & Mentor (EMCC Practitioner) με πάνω από 350 ώρες εμπειρίας. Βοηθώ ανθρώπους να καταλάβουν βαθύτερα τον εαυτό τους, να ενδυναμώσουν τις σχέσεις τους και να ζήσουν με περισσότερη αλήθεια και αυτοπεποίθηση. Θα χαρώ να σε δω και στο Instagram 

Σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 57 ΑΚ, του Ν 2121/1993 περί πνευματικής ιδιοκτησίας, απαγορεύεται η αναδημοσίευση, η αναπαραγωγή, ολική, μερική ή περιληπτική ή κατά παράφραση ή διασκευή απόδοση του περιεχομένου του παρόντος web site με οποιονδήποτε τρόπο, ηλεκτρονικό, μηχανικό, φωτοτυπικό, ηχογράφησης ή άλλο, χωρίς προηγούμενη γραπτή άδεια του εκδότη.